ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ 5 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੈਡੀਸਨ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਐਨ ਕਾਰਸਨ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਆਪਣੀ ਦਲੇਰ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਅਤੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਹਨ,ਜੋ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ। ਐਨ ਕਾਰਸਨ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਕਾਲੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਕਵਿਤਾ, ਅਨੁਵਾਦ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲਿਖਤ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

1950 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਐਨ ਕਾਰਸਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਸਾਹਿਤਕ ਕਰੀਅਰ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ, ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਲਿਖਤ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਵੀ ਦੀ ਨਵੇਂ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਸੁਮੇਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਕਾਰਸਨ ਨੇ ਖੁਦ ਵਿਉਤਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਕਾਰਸਨ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰੋਸ ਦ ਬਿਟਰਸਵੀਟ (1986), ਗਲਾਸ, ਆਇਰੋਨੀ, ਐਂਡ ਗੌਡ (1995), ਆਟੋਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀ ਆਫ਼ ਰੈੱਡ: ਏ ਨੋਵਲ ਇਨ ਵਰਸ (1998), ਦ ਬਿਊਟੀ ਆਫ਼ ਦ ਹਸਬੈਂਡ (2001), ਨੋਕਸ (2010), ਫਲੋਟ (2016) ਅਤੇ ਰੋਂਗ ਨੌਰਮਾ (2024) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ।

ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਰਸਨ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲੇਖਾਂ, ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਰਤਿਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਖੋਲ੍ਹੇ।

ਆਪਣੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾ,"ਆਟੋਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀ ਆਫ਼ ਰੈੱਡ: ਏ ਨਾਵਲ ਇਨ ਵਰਸ" ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਕਵੀ ਸਟੇਸੀਕੋਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ। "ਦ ਗਲਾਸ ਐਸੇ" ਵਿੱਚ, ਕਵਿਤਾ, ਗਲਪ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਾਵਾਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1901 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ 118 ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2025 ਤੱਕ ਕੁੱਲ 122 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਠਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੋ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਵਾਰ (1904, 1917, 1966 ਅਤੇ 1974 ਵਿੱਚ) ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 2025 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਲਾਸਜ਼ਲੋ ਕ੍ਰਾਸਜਨਾਹੋਰਕਾਈ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ "ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਸਾਹਿਤਕ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਅਤਿਵਾਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਲਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।"

ਸਾਲ 2026 ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ 5 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ/ਮੈਡੀਸਨ ਲਈ, 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ, 7 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਅਤੇ 8 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ 

ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਨੋਬਲ ਇੱਕ ਖੋਜੀ, ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਵਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਦਵਾਈ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਨੋਬਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 1901 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1969 ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲਫ੍ਰੇਡ ਨੋਬਲ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਵੈਰੀਗੇਸ ਰਿਕਸਬੈਂਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ 300ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹਰ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

आखिर क्या था ये पूरा मामला?

बता दें कि बीती 4 जुलाई 2017 को जब छात्रा स्कूल से वापस लौट रही थी, तभी उसका अपहरण कर उसके साथ दुष्कर्म की वारदात को अंजाम दिया गया और उसके बाद उसकी बेरहमी से हत्या कर दी गई थी. 7 जुलाई 2017 को गुड़िया का शव कोटखाई के जंगल से बरामद हुआ था. मामले की जांच के 2 दिन बाद स्थानीय पुलिस से ये मामला हिमाचल पुलिस की स्टेट एसआईटी को सौंपी गई. उस समय शिमला के आईजी जहूर जहूर हैदर जैदी की अगुवाई में एसआईटी गठित की गई थी. इस मामले में एसआईटी ने राजू और सूरज नाम के 2 लोगों को गिरफ्तार किया गया था. लेकिन सूरज की पुलिस कस्टडी में ही मौत हो गई थी

मौत का ये मामला जांच के लिए बाद में हिमाचल पुलिस ने सीबीआई को सौंप दिया था और सीबीआई ने इस मामले में दुष्कर्म-हत्याकांड की जांच करने वाली एसआईटी के सभी सदस्यों के खिलाफ हत्या की धारा 302 समेत अन्य धाराओं के तहत केस दर्ज किया था. इस मामले में आईपीएस जहूर हैदर जैदी के अलावा तत्कालीन डीएसपी समेत 8 पुलिस कर्मियों को नामजद किया गया. सीबीआई जांच में खुलासा हुआ कि सूरज की मौत पुलिस प्रताड़ना के कारण हुई थी।

18 जनवरी को आरोपियों को दिया गया था दोषी करार

शिमला के कोटखाई में 8 साल पहले साल 2017 में 16 साल की छात्रा की दुष्कर्म के बाद हत्या कर दी गई थी. इस मामले में एसपी डीडब्ल्यू नेगी को पहले ही बरी कर दिया गया. कोर्ट ने 18 जनवरी 2025 को इस मामले में हिमाचल प्रदेश के आईजी जहूर हैदर जैदी समेत 8 पुलिसकर्मियों थियोग के डीएसपी, कोटखाई के पूर्व एसएचओ, एएसआई, हेड कॉन्स्टेबल समेत कॉन्स्टेबल रंजीत सिंह को दोषी करार दिया था।

गुड़िया रेप-मर्डर केस की पूरी टाइमलाइन 

18 जुलाई 2017- कोटखाई पुलिस स्टेशन में पूछताछ के दौरान आधी रात को सूरज की मौत हो गई थी

22 जुलाई 2017- सीबीआई ने गुड़िया गैंगरेप और सूरज की मौत के मामले में सीबीईआई ने केस दर्ज किया

29 अगस्त 2017- सीबीआई ने आईजी जैदी, डीएसपी जोशी और आठ पुलिसकर्मियों को सूरज की मौत मामले में गिरफ्तार किया

16 नवंबर 2017- सीबीआई ने सूरज की मौत मामले में एसपी नेगी को गिरफ्तार किया

28 मार्च 2018- हाईकोर्ट ने सुस्त जांच के लिए फटकार लगाई और सीबीआई डायरेक्टर को तलब किया

13 अप्रैल 2018- सीबीआई ने गुड़िया केस में आरोपी को गिरफ्तार किया, अगले दिन उसे कोर्ट में पेश किया गया और रिमांड पर दिल्ली लाया गया

22 अप्रैल 2018- सीबीआई आरोपी के साथ दिल्ली से शिमला पहुंची और 23 अप्रैल को उसे घटनास्थल की पहचान के लिए टांडी जंगल लेकर गई

18 जून 2021- गुड़िया के रेप के आरोप में नीलू को उम्रकैद की सजा सुनाई गई

18 जनवरी 2025- सीबीआई की जांच के आधार पर पूर्व आईजी समेत 8 पुलिसकर्मियों को दोषी करार दिया