ਸੱਚੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ, ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ। ਇਸਲਾਮ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 ਜਦੋਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ, ਟੀਮ ਵਰਕ, ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੁਣ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। 

ਇਸਲਾਮ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਭਰੋਸਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਆਗੂਆਂ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ। ਕੁਰਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਦਰਅਸਲ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਮਾਨਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਸਲਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਕਰੋ" (ਸੂਰਾ ਅਨ-ਨਿਸਾ, 4:58)। ਇਹ ਆਇਤ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਜਾਂ ਰੁਤਬੇ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਚਰਵਾਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਇੱਜੜ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ" (ਸਹੀਹ ਅਲ-ਬੁਖਾਰੀ 7138 ਅਤੇ ਸਹੀਹ ਮੁਸਲਿਮ 1829)। ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਦੀਸ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਹਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਾਪੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਵਲੰਟੀਅਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਉਮਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਉਸਾਮਾ ਇਬਨ ਜ਼ੈਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸਾਥੀ ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਪੈਗੰਬਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਸੌਂਪੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਲੀ ਇਬਨ ਅਬੀ ਤਾਲਿਬ ਨੇ ਇੱਕ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਦੀ ਹਿੰਮਤ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਸਮਾਜ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਸਲਾਮ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ, ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਸਲਾਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਲ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਕਿਹਾ; "ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨਾ ਹਰ ਮੁਸਲਮਾਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ" (ਸੁਨਾਨ ਇਬਨ ਮਾਜਾ 224)। ਗਿਆਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਹੱਲ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਅਕਸਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਲਾਮ ਸੇਵਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਿ ਸੱਚੇ ਨੇਤਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ, ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ, ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸਲਾਮ ਗਿਆਨ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਸੇਵਾ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਚਰਿੱਤਰ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਨਤ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਮਰ ਕਦੇ ਵੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਲੇਖਕ- ਫਿਰੋਜ ਸਾਬਰੀ

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1563 ਈ: ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਦੇ ਕੁੱਖੋਂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੇ ਨਾਨਾ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਬਚਪਨ ਬੀਤਿਆ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰੀ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਰੁਚੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਵਾਲੀ ਹੀ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ 'ਦੋਹਿਤਾ ਬਾਣੀ ਕਾ ਬੋਹਿਥਾ' ਦਾ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਪਦ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪ ਨੇ ਸੰਜਮੀ, ਧੀਰਜ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਭਾਵ ਸਾਰੇ ਸਦਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਸਨ।

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਬਾ ਮੋਹਰੀ ਜੀ ਨੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਆਪ ਨੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪਾਂਧੇ ਪਾਸੋਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪੰਡਿਤ ਬੇਣੀ ਪਾਸੋਂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅੱਖਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਦਰੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੇ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚਲੀ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਨੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਬ੍ਰਿਜ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ, ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ 1579 ਈ: ਵਿੱਚ ਮਊ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। 

ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਬਿਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਸਦਕਾ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਪੁਰਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰਤਾ ਗੱਦੀ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਜੋ ਕਿ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ ਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਵੀ ਮੋਹਰੀ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਗੁਰਤਾ ਗੱਦੀ ਦਾ ਰਹੱਸ ਤਾਂ ਧੁਰੋਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਗੁਰਤਾ ਗੱਦੀ ਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝਿਆ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਰਾਜ਼ ਹੋਇਆ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ-ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਮਝਾਉਣ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੁਬੋਲ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਸਦਕਾ ਮੀਣਾ ਤੱਕ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਲਾਲਚੀ, ਸਵਾਰਥੀ ਅਤੇ ਈਰਖਾਲੂ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਂਦੇਵ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਮਸਤ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ ਤੇ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਹੀ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ, ਸਾਦਗੀ, ਸਬਰ, ਸੰਤੋਖ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਗਤੀ ਤੇ ਤਿਆਗ ਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ ਤੇ ਗੁਰਤਾ ਗੱਦੀ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਰਖ ਕਸਵੱਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪੂਰੇ ਉਤਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਪਾਰਖੂ ਅੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਪਰਖ ਕਸਵੱਟੀ 'ਤੇ ਪੂਰੇ ਉਤਰਨ ਉਪਰੰਤ ਹੀ 1581 ਈ: ਨੂੰ ਗੁਰਤਾ ਗੱਦੀ ਦੇ ਯੋਗ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ।

ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਉਪਰੰਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂੰਹ-ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਨਿਖਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਗੜਦੇ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ, ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਮੜੀ ਮਸਾਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦੇ ਹੋਏ ਧਰਮ ਦਾ ਸਹੀ ਰੂਪ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਵਿਤਕਰਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਪਾਤ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਵਿਰੋਧ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਹਿੱਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਸੰਗਤ-ਪੰਗਤ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਤਰਨਤਾਰਨ, ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਤੇ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦਪੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਏ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖਸਰ, ਰਾਮਸਰ ਅਤੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ। ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸੂਫੀ ਫਕੀਰ ਸਾਈ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਰਖਵਾਈ ਤੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸਰਬ-ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵਾਂਗ ਬਾਣੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਜਗਿਆਸੂਆਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਹਿੱਤ ਸੇਧ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਹੀ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 30 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਰਾਂ, ਛੰਤ, ਪਦੇ, ਬਿਰਹੜੇ, ਸਲੋਕ ਸਹਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਸੁਖਮਨੀ, ਥਿਤੀ, ਬਾਵਨ ਅੱਖਰੀ, ਬਾਰਹਮਾਹਾ ਮਾਝ ਆਦਿ ਬਾਣੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਹੋਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਵੇਕਲਾ ਅਤੇ ਤਰਜ਼ੀਹੀ ਕੰਮ ਬਾਣੀ ਰਚਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਣੀ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਬਖਸ਼ਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹੋਇਆ ਪਰ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰਿਆਈ ਦੇ ਕੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਬਖਸ਼ਿਆ।

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਮੌਲਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚਲੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰੇ ਉਤਰਨ ਉਪਰੰਤ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਰਲਾਅ ਦੇ ਆਪਣੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ, 15 ਭਗਤਾਂ, 11 ਭੱਟਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਨਿਕਟਵਰਤੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਕੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਦਵੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ।

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਬੀੜ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਦਾ ਕਾਰਜ 1601 ਈ: ਵਿੱਚ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ 1604 ਈ: ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਆਦਿ ਬੀੜ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਗ੍ਰੰਥੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਬਖਸ਼ਿਆ ਗਿਆ। ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਦੋਖੀ ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਲੋਕ- ਪ੍ਰਿਅਤਾ ਨੂੰ ਸਹਾਰ ਨਾ ਸਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਅਕਬਰ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਊਚ ਨੀਚ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਦੇ ਸਭ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਨਿੰਦਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚਲੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰਹੱਸ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪ ਵੀ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਬਹੁਤ ਅਦਬ-ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਅਕਬਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦ ਜਹਾਂਗੀਰ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਿਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਹਮਾਇਤੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸਲਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਲਾਸਾਨੀ ਸ਼ਹਾਦਤ (Guru Arjan Dev Death Anniversary) ਹੈ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕਾਰਨ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ: 

• ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਨ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਘਰੋਗੀ ਫੁੱਟ ਸੀ। 
• ਚੰਦੂ ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਨ ਕਾਰਨ ਜਾਨੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। 
• ਜਾਤ-ਅਭਿਮਾਨੀ ਕਾਜ਼ੀ, ਮੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਜੋ ਗਾਹੇ-ਬ-ਗਾਹੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕੰਨ ਭਰਦੇ ਸਨ। 
• ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਕੌਮ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕਾਰਜ, ਬਹੁਤ ਸੰਖਿਅਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਕ ਕਾਰਜ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਤੰਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
• ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਖੁਸਰੋ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਰਵੱਈਆ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਤੁਜ਼ਕ-ਏ-ਜਹਾਂਗੀਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, 'ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਧਾਰਨ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੂਰਖ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੁਰੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਕਈ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਝੂਠ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਇਸ (ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ) ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਵੇ।' ਆਪਣੇ ਇਸ ਮਕਸਦ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਲਈ ਅਤੇ ਉਪਰੋਕਤ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇ ਨਜ਼ਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਖੁਸਰੋ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਭਾਰੀ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਅਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਪਰ ਜਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜ਼ੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਰਕਮ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਕ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਅੰਤ 30 ਮਈ, 1606 ਈ: ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀ ਗਏ। 

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਬੜੇ ਹੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਸਾਧਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਹੀ ਤਨਾਉ ਭਰਿਆ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਬਿਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਪੱਲਾ ਨਾ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਅੱਤ ਦੇ ਕਸ਼ਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। 

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਆਇਆ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਰੂਪ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਜੋ ਲਹਿਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਹੁਣ 'ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ' ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਥਾ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 5:00 ਵਜੇ ਘੰਘਰੀਆ ਦੇ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਪੰਜ ਕੁਇੰਟਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਧਾਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸੁਖਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

4,632 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਔਖੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਪੈਦਲ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਬਰਫ ਹਟਾ ਕੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਧਾਮ 'ਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਫੁੱਟ ਬਰਫ ਜਮੀ ਪਈ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ  : CNG Price Hiked : ਪੈਟਰੋਲ ਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਮਗਰੋਂ ਹੁਣ ਸੀਐਨਜੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਵਾਧਾ, ਇੱਥੇ ਪੜ੍ਹੋ ਤਾਜ਼ਾ ਕੀਮਤਾਂ

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਊਧਵ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਊਧਵ ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਹੁਣ ਗਰਭ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ।

ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹ

ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਏਐਨਆਈ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਬਦਰੀਨਾਥ ਦੇ ਚੰਗੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ...ਅਸੀਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ 'ਭੰਡਾਰਾ' ਦਾ ਵੀ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਭਗਵਾਨ ਬਦਰੀਨਾਥ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆ ਰਹੇ ਹਨ...ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੈ।"

ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ

2026 ਤੋਂ ਚਾਰ ਧਾਮ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੇਦਾਰਨਾਥ, ਬਦਰੀਨਾਥ ਅਤੇ ਗੰਗੋਤਰੀ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਗੈਰ-ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯਮੁਨਾਤਰੀ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਕੈਮਰਿਆਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਰਹਿਣ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ  : India Bound Ship Seized : ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇਲ ਸੰਕਟ ! ਈਰਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਆ ਰਹੇ ਦੋ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ, ਕਬਜ਼ੇ 'ਚ ਲਿਆ

ਡੋਲੀ ਦੇ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੰਦਰ ਦੇ ਕਪਾਟ ਖੁਲ੍ਹ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਬਦਰੀਨਾਥ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਆਦਿ ਗੁਰੂ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦਾ ਸਿੰਘਾਸਣ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਜੀ ਦੀ ਡੋਲੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਬਦਰੀਨਾਥ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵ ਡੋਲੀਆਂ ਪਾਂਡੂਕੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ, ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੇ ਆਰਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੋਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗੀ। ਬਦਰੀਨਾਥ ਧਾਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣਗੇ। 

ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ

ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਯਾਤਰਾ 2026 ਲਈ ਔਨਲਾਈਨ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਤਰਾਖੰਡ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਦਮ:

• ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਤੋਂ OTP ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਾਈਨ ਅੱਪ ਕਰੋ
• ਆਪਣੇ ਵੇਰਵੇ (ਨਾਮ, ਉਮਰ, ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਆਈਡੀ) ਭਰੋ
• ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਚੁਣੋ
• ਆਪਣੀ ਫੋਟੋ ਅਤੇ ਆਈਡੀ ਅਪਲੋਡ ਕਰੋ
• QR ਕੋਡ ਨਾਲ ਈ-ਪਾਸ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ
• ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਾਸ (ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਂ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ) ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਸੋਨਪ੍ਰਯਾਗ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
• ਹਰਿਦੁਆਰ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੋਨਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਔਫਲਾਈਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Mobile Bans in Kedarnath : ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਖ਼ਬਰ, ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਪਾਬੰਦੀ, ਜਾਣੋ

ਚਾਰਧਾਮ ਯਾਤਰਾ ਅਕਸ਼ੈ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ, ਅਕਸ਼ੈ ਤ੍ਰਿਤੀਆ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਗੰਗੋਤਰੀ ਅਤੇ ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣਗੇ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਅਤੇ ਬਦਰੀਨਾਥ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਤਾਂ, ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਚਾਰਧਾਮ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। 

• ਉਤਰਾਖੰਡ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ, registrationandtouristcare.uk.gov.in 'ਤੇ ਲੌਗਇਨ ਕਰੋ।
• ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣਾ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਖਾਤਾ ਬਣਾਓ।
• ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਇੱਕ OTP ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਤਸਦੀਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ।
• ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਜਾਓ ਅਤੇ 'ਟੂਰ ਬਣਾਓ/ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
• ਫਿਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।
• ਸਾਰੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਉਮਰ, ਆਧਾਰ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਅਪਲੋਡ ਕਰੋ।
• ਉਪਲਬਧ ਸਲਾਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮਿਤੀ ਚੁਣੋ।
• ਫਾਰਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ (QR ਕੋਡ) ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਪਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਜਾਂ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰੋ।

ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਧਾਮ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਧਿਆਨ :

• ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤਾ ਯਾਤਰਾ ਪਾਸ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
• ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਵਾਓ।
• ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗਰਮ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਰੇਨਕੋਟ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਓ।

ਚਾਰ ਧਾਮ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ 2026:

ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਧਾਮ

ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਧਾਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੀ ਅਕਸ਼ੈ ਤ੍ਰਿਤੀਆ, 19 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਣਗੇ। ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।

ਗੰਗੋਤਰੀ ਧਾਮ

ਗੰਗੋਤਰੀ ਧਾਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਕਸ਼ੈ ਤ੍ਰਿਤੀਆ, 19 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਣਗੇ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੰਗੋਤਰੀ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਾਂ ਗੰਗਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਈ ਸੀ।

ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਧਾਮ

ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਧਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਣਗੇ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਇੱਕ ਬਲਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਮੰਦਰ 12 ਜੋਤੀਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਬਦਰੀਨਾਥ ਧਾਮ

ਬਦਰੀਨਾਥ ਧਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੀਟੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।)

ਚੇਤਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਦੀਆ ਨਵਰਾਤਰੀ ਨੂੰ ਨੌਂ ਦਿਨ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਘਾਟਸਥਾਪਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਚਾਲੀਸਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਕਿਉਂ ਹੈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ?

ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦਾ ਪਾਠ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਵੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਚੰਡੀ ਮਾਰਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ

ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਕਾਲੀ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਮਹਾਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ, ਸ਼ੁੰਭ-ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਮਧੂ-ਕੈਤਭ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 700 ਛੰਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖਰੇ ਅਧਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

9 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ:

• ਦਿਨ 1: ਅਧਿਆਇ 1
• ਦਿਨ 2: ਅਧਿਆਇ 2 ਅਤੇ 3
• ਦਿਨ 3: ਅਧਿਆਇ 4
• ਦਿਨ 4: ਅਧਿਆਇ 5, 6, 7, ਅਤੇ 8
• ਦਿਨ 5: ਅਧਿਆਇ 9 ਅਤੇ 10
• ਦਿਨ 6: ਅਧਿਆਇ 11
• ਦਿਨ 7: ਅਧਿਆਇ 12 ਅਤੇ 13
• ਦਿਨ 8: ਹਵਨ ਅਤੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ
• ਦਿਨ 9: ਕੰਨਿਆ ਪੂਜਨ

ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ

ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੁਝ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੋ:

• ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਾਹੌਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਮਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਸਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ ਜਾਂ ਘਰ ਦਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕੋਨਾ ਚੁਣੋ ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਸਕੇ।
• ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਲਿਆਓ। ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਗ੍ਹਾ ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
• ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਖਾਓ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਤਾਮਸਿਕ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
• ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਚੁਣੋ। ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ।
• ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਰੁਕਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
• ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਜਾਪ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕਰੋ। ਹਰੇਕ ਅਧਿਆਇ ਜਾਂ ਮੰਤਰ ਦਾ ਸਹੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰੋ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ- ਪੀਟੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਅਤੇ ਸਹੀ ਹੈ। ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਬੰਧਤ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ। 

ਇਸ ਦੇ ਚੱਲਦੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ  ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇਵੇਂਦਰ ਫੜਨਵੀਸ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਮਾਗਮ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਮੁਖੀ ਸੰਤ ਗਿਆਨੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਦਿਨਾਂ 350 ਸਾਲਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੁਨੇਹਾ ਭਰਿਆ ਸੱਦਾ-ਪੱਤਰ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ।

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੈਣੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਸੱਦਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 25 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਪੁੱਜਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਹਿਮਤੀ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਆਪਣਾ ਸੀਸ ਨੌਸ਼ਾਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਮਾਗਮ ‘ਚ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਮਿਲ ਹੋਣਗੇ।

ਇਸ ਮੌਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਮਾਗਮ ਲਈ ਬਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ,ਸੈਕਟਰੀ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਨੂੰ, ਹਰਿਆਣਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਭਾਈ ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਜਰਾਨਾ,ਚੀਫ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਭਾਈ ਹਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਤੇ ਡਾ.ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬੁੱਟਰ ਆਦਿ ਵਫਦ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ''ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ...'', ਮਾਨਿਕ ਗੋਇਲ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ FIR ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ, ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਜਾਂਚ 'ਤੇ ਲਾਈ ਰੋਕ

ਸੰਗਤ ਤੜਕਸਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਘਰ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਭੇਂਟ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਸੰਗਤ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਢੁਕਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। 

ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਟਰਸਟ ਮੈਂਬਰ ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਧਾਰਨੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਡਾਕਟਰ ਲਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਮੂਹ ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਜਾਪ ਕੀਤੇ ਗਏ। 

ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਮਾਰਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਕਾਲਜ ਦੇ ਟਰਸਟ ਮੈਂਬਰ ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਧਾਰਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਅਦੁਤੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਗੁਰਮਤਿ ਚੇਤਨਾ ਮਾਰਚ ਕੱਢੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਭਰੋਸੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਦਿਆਂ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਬਾਬੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਬਾਲ ਦਿਵਸ ਮਨਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਗਰੇਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਲਿਆਂਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਾ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ।

ਇਸ ਮੌਕੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਡਾਕਟਰ ਲਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਿਆਂ ਮੌਕੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਸਾਲ ਗੁਰਮਤਿ ਚੇਤਨਾ ਮਾਰਚ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਤਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।

ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਭਾਈ ਅਜੈਬ ਸਿੰਘ ਅਭਿਆਸੀ, ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਧੰਗੇੜਾ, ਸੁਪ੍ਰਿੰਟੈਂਡੈਂਟ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ, ਇੰਚਾਰਜ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਰੋਡੇ, ਵਧੀਕ ਮੈਨੇਜਰ ਗੁਰਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਾਦੀਆਂ, ਮੀਤ ਮੈਨੇਜਰ ਅਜੈ ਸਿੰਘ, ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਸਮੂਹ ਸਟਾਫ਼ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।

ਐਡਵੋਕੇਟ ਧਾਮੀ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਤੇ ਸਮੂਹ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਭੇਟ

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਐਡਵੋਕੇਟ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਡਵੋਕੇਟ ਧਾਮੀ ਨੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਅਤੇ ਹੱਕ ਸੱਚ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਣ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲੈਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿੱਖ ਨੌਜੁਆਨੀ ਲਈ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਅੰਦਰ ਦਰਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦੀ ਗਾਥਾ ਪੜ੍ਹ-ਸੁਣ ਕੇ ਸਿੱਖ ਜਿਸ ਮਾਣ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਲਾਸਾਨੀ ਅਤੇ ਗੌਰਵਮਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਸੰਕਲਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸੰਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਵਨ ਪਵਿਤਰ ਸਰੋਵਰ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਘੰਟਿਆਂਬੱਧੀ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਅਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਗੁਰੁਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਵਿਖੇ ਪਰਸੋਂ ਤੋ ਅਰੰਭੇ ਸ੍ਰੀ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਭੋਗ ਪਾਏ ਗਏ। ਉਪਰੰਤ ਸਵੇਰੇ 8.30 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 12 ਵਜੇ ਤਕ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਗੁਰੁਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਅੱਟਲ ਰਾਏ ਵਿਖੇ ਪਵਿਤਰ ਜਲੌਅ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ  ਸਜਾਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸੰਗਤਾਂ ਚ ਭਾਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਗਾਂਵਾਲਾ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਵਿਖੇ ਪਰਸੋਂ ਤੋਂ ਆਰੰਭੇ ਸ੍ਰੀ ਆਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਭੋਗ ਪਾਏ ਗਏ ਉਪਰੰਤ ਧਾਰਮਿਕ ਦੀਵਾਨ ਸਜਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਪੰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਗੀ, ਢਾਡੀ ਅਤੇ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਜੱਥੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਦੀਪਮਾਲਾ ਤੇ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ 10 ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ (10 Teachings of Guru Nanak Dev Ji)

• ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਹੈ।
• ਪਰਮਾਤਮਾ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
• ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਲਗਾਓ
• ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੋ।
• ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਖੋਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਹੱਕ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
• ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
• ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖੋ, ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦਾ ਵਿਤਕਰਾ ਗਲਤ ਹੈ।
• ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚ ਤਿਆਗ ਦਿਓ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਕਮਾਓ।
• ਪੈਸਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੇਬ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਭਾਵ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
• ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬੁਰੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਭਾਈ ਦੂਜ ਦੀ ਤਾਰੀਖ

ਦ੍ਰਿਸ਼ਯਮ ਪੰਚਾਂਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਈ ਦੂਜ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਕਾਰਤਿਕ ਸ਼ੁਕਲ ਦਵਿੱਤੀ ਤਿਥੀ (ਕਾਰਤਿਕ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ (ਸ਼ੁਕਲਾ) ਦੇ ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਪੜਾਅ) 22 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਰਾਤ 8:16 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਥੀ 23 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਰਾਤ 10:46 ਵਜੇ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਦਯਤਿਥੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਭਾਈ ਦੂਜ ਵੀਰਵਾਰ, 23 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਯਮ ਦਵਿੱਤੀ ਉਸ ਦਿਨ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਸਾਲ, ਭਾਈ ਦੂਜ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਤਿਥੀ ਦੇ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਭਾਈ ਦੂਜ 'ਤੇ ਇਸ ਸਾਲ 3 ਯੋਗ

ਇਸ ਸਾਲ, ਭਾਈ ਦੂਜ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ੁਭ ਯੋਗ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਯੋਗ ਭਾਈ ਦੂਜ 'ਤੇ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸਰਵਰਥ ਸਿੱਧੀ ਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਵੀ ਯੋਗ ਹੈ। ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਯੋਗ ਭਾਈ ਦੂਜ ਦੀ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, 24 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 5 ਵਜੇ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਗ ਭਰਾ ਅਤੇ ਭੈਣ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧਾਏਗਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਵਿੱਤੀ ਤਿਥੀ 'ਤੇ ਸਰਵਰਥ ਸਿੱਧੀ ਯੋਗ 24 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 4:51 ਵਜੇ ਤੋਂ 6:28 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਵੀ ਯੋਗ ਵੀ ਸਵੇਰੇ 4:51 ਵਜੇ ਤੋਂ 6:28 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ। ਭਾਈ ਦੂਜ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਸਵੇਰੇ ਤੜਕੇ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ 4:51 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨੁਰਾਧਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੈ।

ਭਾਈ ਦੂਜ ਮਹੂਰਤ

23 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਭਾਈ ਦੂਜ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਮਹੂਰਤ ਸਵੇਰੇ 4:45 ਵਜੇ ਤੋਂ 5:36 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ, ਭਾਵ, ਅਭਿਜੀਤ ਮਹੂਰਤ, ਸਵੇਰੇ 11:43 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 12:28 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਾਲ ਸ਼ਾਮ 6:57 ਵਜੇ ਤੋਂ ਰਾਤ 8:45 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ।

ਭਾਈ ਦੂਜ 'ਤੇ ਤਿਲਕ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ (Bhai Dooj Tilak timing)

ਭਾਈ ਦੂਜ 'ਤੇ ਤਿਲਕ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਦੁਪਹਿਰ 2:15 ਵਜੇ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 1:13 ਵਜੇ ਤੋਂ 3:28 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲਕ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖੁਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਾਰ, ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ 'ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਖੀਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉਲਝਣ ਵਾਲਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਭਾਦਰਾ ਵੀ 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਭਾਦਰਾ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ 'ਤੇ ਭਾਦਰਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਖੀਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ।

ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ 2025 ਮਿਤੀ

ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤਰੀਕ 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 12:24 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 7 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 9:18 ਵਜੇ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।

ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ 'ਤੇ ਭਾਦਰਾ ਦਾ ਸਮਾਂ

ਇਸ ਸਾਲ, ਭਾਦਰਾ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਰਹੇਗਾ। ਭਾਦਰਾ ਕਾਲ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ 'ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ 12:23 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਰਾਤ 10:53 ਵਜੇ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੋਤਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਦਰਾ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਖੀਰ ਰੱਖਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ। 

ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ 'ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਖੀਰ ਕਦੋਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?

ਦ੍ਰਿਕ ਪੰਚਾਂਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਰਾਤ 10:37 ਵਜੇ ਤੋਂ 12:09 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਦਰਾ ਵੀ ਰਾਤ 10:53 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਭਾਦਰਾ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਖੀਰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ 'ਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਫਲਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਇਸ ਦਿਨ ਸਾਤਵਿਕ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ। ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਵਰਖਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋਗੇ। ਇਸ ਦਿਨ ਮਾਸ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਨਫ਼ਰਤ, ਦੁਰਭਾਵਨਾ ਜਾਂ ਹੰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਰੱਖੋ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Cough Syrup Deaths Case Update : ਮਾਸੂਮ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ 'ਜ਼ਹਿਰ' ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਡਾਕਟਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ, ਸ਼੍ਰੀਸਨ ਕੰਪਨੀ ਖਿਲਾਫ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ

ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਧਾਰਮਿਕ ਦੀਵਾਨ ਸਜਾਏ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹਜੂਰੀ ਰਾਗੀ ਜਥੇ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਗਿਆਨੀ ਸੁਲਤਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨਾਲ ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਾਂਝ ਪਾਈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹੈੱਡ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਭਾਈ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਸੰਗਤਾਂ ਨਾਲ ਗੁਰ-ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਾਂਝ ਪਾਈ। ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ ਸਮੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਹਾਜਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰੋਪਾਓ ਦਿੱਤੇ।

ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਸੀ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸੰਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਲਕੀ ’ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਮੌਕੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਜੂਨੀਅਰ ਮੀਤ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕਲਿਆਣ, ਮੈਂਬਰ ਜਸਮੇਰ ਸਿੰਘ ਲਾਛੜੂ, ਮੀਤ ਸਕੱਤਰ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰੋਡੇ, ਇੰਚਾਰਜ ਗੁਰਮੇਜ ਸਿੰਘ, ਮੈਨੇਜਰ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਥਰੇਵਾਲ, ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੇਰਕਾ, ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਮੁੰਬਈ, ਹੈੱਡ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਭਾਈ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਚੰਦੀ ਰਾਮ ਦਰੜਾ, ਬਖਸ਼ਾ ਰਾਮ ਦਰੜਾ, ਰਾਧਾ ਕਿਸ਼ਨਾ,  ਵਿਰੇਂਦਰ ਸੂਰਜ, ਸੰਦੀਪ, ਰਮੇਸ਼ ਫੋਟੋ ਸਟੂਡੀਓ, ਗਾਂਧੀ ਨਗਰ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਸਮੇਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸੰਗਤਾਂ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।

ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਲੱਗੇਗਾ? (Chandra Grahan Timings)

ਅੱਜ ਦਾ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਰਾਤ 09:58 ਵਜੇ ਲੱਗੇਗਾ। ਡ੍ਰਿਕ ਪੰਚਾਂਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦਾ ਪੇਨੰਬਰਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਸੰਪਰਕ ਰਾਤ 08:59 ਵਜੇ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪੇਨੰਬਰਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਸੰਪਰਕ ਰਾਤ 09:58 ਵਜੇ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਹ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾਲੋਂ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਰਾਤ 11:01 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ੍ਰਹਿਣ ਰਾਤ 11:42 ਵਜੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੂਰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇਰ ਰਾਤ 12:22 ਵਜੇ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗਾ।

ਅੱਜ ਦਾ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇਰ ਰਾਤ 01:26 ਵਜੇ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਪਛੋਟੇ ਨਾਲ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸੰਪਰਕ ਦੇਰ ਰਾਤ 01:26 ਵਜੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਪਛੋਟੇ ਨਾਲ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸੰਪਰਕ ਸਵੇਰੇ 02:24 ਵਜੇ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸੂਤਕ ਕਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ

ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੂਤਕ ਕਾਲ ਅੱਜ ਦੁਪਹਿਰ 12:57 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੂਤਕ ਕਾਲ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਤਕ ਕਾਲ 01:26 ਵਜੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸੂਤਕ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ?

ਸੂਤਕ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ, ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣਾ, ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ, ਨਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ, ਸੌਣਾ, ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਸਭ ਬੰਦ ਹਨ। ਪਰ ਸੂਤਕ ਕਾਲ ਦੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਛੋਟ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਸੂਤਕ ਕਾਲ ਸ਼ਾਮ 06:36 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਿੱਥੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ

ਸਾਲ ਦਾ ਆਖਰੀ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਭਾਰਤ, ਏਸ਼ੀਆ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।

(Disclaimer  : ਇਹ ਲੇਖ ਸਮੱਗਰੀ ਸਾਧਾਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਧਾਰਤ ਹੈ। PTC News ਇਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ )

ਇਸ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ 'ਤੇ, ਵ੍ਰਿਧੀ ਯੋਗ, ਬੁੱਧਦਿੱਤਿਆ ਯੋਗ, ਗਜਲਕਸ਼ਮੀ ਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧਰੁਵ ਯੋਗ ਵੀ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਰਤ ਭਾਦਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਅਸ਼ਟਮੀ ਤਿਥੀ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਜ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਰਾਹੂ ਕਾਲ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਕਰੋ

1. ਰਾਹੁ ਕਾਲ - ਸਵੇਰੇ 09:08 ਵਜੇ ਤੋਂ 10:47 ਵਜੇ ਤੱਕ
2. ਉਦਵੇਗ - ਅਸ਼ੁਭ 10:47 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 12:25 ਵਜੇ ਤੱਕ
3. ਕਾਲ - ਨੁਕਸਾਨ 05:21 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 06:59 ਵਜੇ ਤੱਕ ਕਾਲ ਵੇਲਾ
4. ਉਦਵੇਗ - ਅਸ਼ੁਭ 08:21 ਵਜੇ ਤੋਂ ਰਾਤ 09:42 ਵਜੇ ਤੱਕ
5. ਰੋਗ - ਅਸ਼ੁਭ 01:47 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 03:08 ਵਜੇ ਤੱਕ, 17 ਅਗਸਤ

ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਸਹੀ ਢੰਗ 

1. ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜਲਦੀ ਉੱਠੋ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਆਦਿ।
2. ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਾ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਜਾਓ।
3. ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
4. ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਗੰਗਾਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ।
5. ਚੰਦਨ, ਕੱਪੜੇ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਆਦਿ ਚੜ੍ਹਾਓ।
6. ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਲ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
7. ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਤ ਫੜ ਕੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲਓ।
8. ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ।
9. ਹੁਣ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਓ ਅਤੇ ਆਰਤੀ ਗਾਓ।
10. ਮੁਆਫ਼ੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਗਤ ਨੂੰ ਸੁੱਖ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਉਣ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ, ਭਾਦਰਾ ਸਾਉਣ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਦਰਾ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਵਰਜਿਤ ਹਨ। 

ਸਾਉਣ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁਹੂਰਤ ਕਦੋਂ ਰਹੇਗਾ ? 

ਸਾਉਣ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ 'ਤੇ, ਜਲਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁਹੂਰਤ ਸਵੇਰੇ 04:15 ਵਜੇ ਤੋਂ 04:56 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁਹੂਰਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਮਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁਹੂਰਤ ਨੂੰ ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਾਉਣ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ 'ਤੇ ਭਾਦਰਾ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ 

ਸਾਉਣ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਭਾਦਰਾ ਸਵੇਰੇ 05:37 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ 03:31 ਵਜੇ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਦਰਾ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ।

ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੇ ਜਲਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਵਿਧੀ 

ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਜਲਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ। ਹੁਣ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਓਮ ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਏ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਸ਼ਹਿਦ, ਘਿਓ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਜਲ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ। ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਮੂੰਹ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ 'ਤੇ ਬੇਲ ਪੱਤਰ, ਮੋਲੀ, ਪੂਰਾ ਅਕਸ਼ਤ, ਫਲ, ਮਿਠਾਈ ਅਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਹੁਣ ਭੋਲੇਨਾਥ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰੋ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Lucknow News : ਬੁੱਧ ਧਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ! ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੇਵੇਗੀ ਯੋਗੀ ਸਰਕਾਰ

ਇਸ ਸਾਲ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨਾ 11 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ 9 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਹਿਲਾ ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਵਰਤ 14 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਸਾਵਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸਾਵਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ

• ਇਸ ਦਿਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਠੋ ਅਤੇ ਨਿਮਿੱਤਾ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ।
• ਹੁਣ ਗੰਗਾਜਲ ਛਿੜਕ ਕੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੇਦੀ ਬਣਾਓ।
• ਫਿਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੋ। ਹੁਣ ਭੋਲੇਨਾਥ ਨੂੰ ਗੰਗਾਜਲ ਅਤੇ ਪੰਚਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ।
• ਹੁਣ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਨੂੰ ਬੇਲ ਪੱਤਰ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਪੇਸਟ ਨਾਲ ਸਜਾਓ। ਫਿਰ 'ਓਮ ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਏ' ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ 108 ਵਾਰ ਮਹਾਮ੍ਰਿਤਯੁੰਜਯ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
• ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੋ ਲੋਕ ਵਰਤ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਗਲਤੀ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੋ।
• ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਵਣ ਦੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਖਾਓ। ਤਾਮਸਿਕ ਭੋਜਨ ਨਾ ਖਾਓ। ਨਾਲ ਹੀ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਨਾ ਕਰੋ।

ਪਹਿਲਾ ਸਾਵਣ ਸੋਮਵਾਰ ਪੂਜਾ ਮੁਹੂਰਤ 2025

• ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਹੂਰਤ: ਸਵੇਰੇ 4:16 ਵਜੇ ਤੋਂ 5:04 ਵਜੇ ਤੱਕ
• ਅਭਿਜਿਤ ਮੁਹੂਰਤ: ਸਵੇਰੇ 11:59 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 12:55 ਵਜੇ ਤੱਕ
• ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਾਲ: ਦੁਪਹਿਰ 11:21 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 12:55 ਵਜੇ ਤੱਕ, 15 ਜੁਲਾਈ
• ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ: ਦੁਪਹਿਰ 11:38 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 12:32 ਵਜੇ ਤੱਕ

ਇਸ ਸਾਲ ਕੁੱਲ 4 ਸਾਵਣ ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਵਰਤ ਰੱਖੇ ਜਾਣਗੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Kedarnath Yatra : ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਖ਼ਬਰ, ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ 1 ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੀ ਹੋਈ ਮੌਤ, ਯਾਤਰਾ ਮੁਅੱਤਲ