US ਡਾਲਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਮਜ਼ਬੂਤ, 2 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, RBI ਦੀ ਸਕੀਮ ਰਹੀ ਸੁਪਰਹਿੱਟ!

Rupee vs Dollar: ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋਇਆ, ਜੋ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ, ਰੁਪਿਆ 94.27 ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਿਆ, 29 ਜੂਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ 94.98 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਦਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਦਿਖਾਇਆ। ਬਲੂਮਬਰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 0.74% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ 94.2712 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵਾਧਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਮੱਧਮ ਹੋਇਆ, ਲਗਭਗ 0.5% 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋਇਆ। ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 94 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੱਧਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਡਾਲਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਰ 94 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਰਯਾਤਕ ਆਪਣੀਆਂ ਹੈਜਿੰਗ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਰੁਪਿਆ 92.50 ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ 94 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇਗਾ।

ਆਰਬੀਆਈ ਸਕੀਮ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ

ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰਬੀਆਈ) ਦੁਆਰਾ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਜੁਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਜਨਾ - ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ (ਬੈਂਕ) ਜਾਂ ਐਫਸੀਐਨਆਰ (ਬੀ) ਜਮ੍ਹਾਂ - ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। 31 ਅਗਸਤ ਤੱਕ, ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ $136.37 ਬਿਲੀਅਨ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ (ਐਨਆਰਆਈ) ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਸਨ।

ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਫਸੀਐਨਆਰ (ਬੀ) ਜਮ੍ਹਾਂ 127.2 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, $5.26 ਬਿਲੀਅਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਉਧਾਰ ਰਾਹੀਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ $3.89 ਬਿਲੀਅਨ ਬਾਹਰੀ ਵਪਾਰਕ ਉਧਾਰ (ਈਸੀਬੀ) ਰਾਹੀਂ ਆਏ ਸਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਸਕੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਮਾਨ ਸਿਰਫ $50-60 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੀਚਾ ਵਧਾ ਕੇ $80 ਬਿਲੀਅਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਇਹਨਾਂ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਹ ਸਕੀਮ ਕਿਉਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ?

ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਯੋਜਨਾ 8 ਜੂਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕਾਂ ਕਾਰਨ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੈਨਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਜੁਟਾਉਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ (ਐਨਆਰਆਈ) ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਜੁਟਾਉਣ ਲਈ ਐਫਸੀਐਨਆਰ (ਬੀ) ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ।

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ (ਬੈਂਕ) ਜਾਂ ਐਫਸੀਐਨਆਰ (ਬੀ) ਖਾਤਾ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ-ਮਿਆਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਮਾਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖਾਤੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੂਲ ਰਕਮ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਵਿਆਜ ਦੋਵੇਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਜੋਖਮ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਕ

ਕੋਟਕ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਨਿੰਦਿਆ ਬੈਨਰਜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਿੰਨ ਕਾਰਕਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ, ਆਰਬੀਆਈ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਵਾਹ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰਬੀਆਈ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਜੀਡੀਪੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਤੀਜਾ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਤਰਲਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੈਨਰਜੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਆਰਬੀਆਈ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੁੱਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪ੍ਰਵਾਹ ਲਗਭਗ $145 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਐਫਸੀਐਨਆਰ(ਬੀ) ਵਿੰਡੋ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ

ਇਸ ਆਰਬੀਆਈ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਵੇਂ ਐਫਸੀਐਨਆਰ(ਬੀ) ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ 31 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ - ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ - ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਆਰਬੀਆਈ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸਵੈਪ ਸਹੂਲਤ 11 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਉਪਲਬਧ ਰਹੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਵਪਾਰਕ ਉਧਾਰ (ECB) ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਉਧਾਰ (OFCB) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਹੂਲਤਾਂ 31 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਕੇਅਰਐਜ ਰੇਟਿੰਗਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਤਰਲਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇਗੀ।