ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਸਾਈਬਰ ਠਗੀ ਦਾ ਖ਼ੁਲਾਸਾ: ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਚ 4 ਰਾਜਾਂ ਚੋਂ 9 ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ!
ਨਵੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਾਈਬਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਾਈਬਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ 'ਮਿਊਲ ਅਕਾਊਂਟ' ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਨਵੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਾਈਬਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਾਈਬਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ 'ਮਿਊਲ ਅਕਾਊਂਟ' ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੇਰਲ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨੌਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਲਿੰਕ ਕਤਰ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਪੋਰਟਲ (NCRP) 'ਤੇ ਦਰਜ 34 ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ 'ਤੇ ₹15.71 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਸ਼ੱਕੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸੱਤ ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ₹2.70 ਕਰੋੜ ਦਾ ਕੁੱਲ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਮਾਮਲਾ ਕਿਵੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ?
ਮਾਮਲਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਪਾਲਮ ਕਲੋਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਵਾਸੀ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਟਸਐਪ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਕਲੀ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਅਲੀ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਐਪਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੀੜਤ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ₹4.82 ਲੱਖ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕਢਵਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਜਾਅਲੀ ਆਈਪੀਓ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ₹7.81 ਲੱਖ ਦੀ ਹੋਰ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾਧੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪੀੜਤ ਨੇ ਸਾਈਬਰ ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਸਾਈਬਰ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਐਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਚਾਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 9 ਮੁਲਜ਼ਮ ਫੜੇ ਗਏ
ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਡੀਸੀਪੀ ਅਮਿਤ ਗੋਇਲ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਏਸੀਪੀ ਸੰਘਮਿੱਤਰਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਅਤੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਟੀਮ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਡਿਜੀਟਲ ਫੁੱਟਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੇ ਲਿੰਕਾਂ ਨੂੰ ਟਰੇਸ ਕਰਕੇ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਚਾਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ।
ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼
ਸ਼ੋਇਬ ਦਿਲਾਵਰ ਸੱਯਦ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨੰਦੂਰਬਾਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ 'ਤੇ ਅਪਰਾਧਕ ਚੈਟ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਅਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਕੇਰਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੂਰਤ, ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ, ਸ਼ੇਖ ਰ ਇਮਤਿਆਜ਼ (29), ਕਮਲਸ਼ਾਹ ਕਾਦਰਸ਼ਾਹ (30), ਸਿੱਦੀਕੀ ਐਮ. ਮੁਫੀਦਭਾਈ (30), ਅਤੇ ਹਮਜ਼ਾ ਹੁਮਾਯੂੰ (26) ਨੂੰ ਬਾਰਦੋਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੈੱਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ "ਮਿਊਲ ਖਾਤੇ" ਖੋਲ੍ਹੇ ਸਨ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਮੁਜ਼ਮਿਲ ਤੈਇਬ (20) ਅਤੇ ਜਮਾਲੂਦੀਨ ਫੈਸਲ (30) ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ (43) ਅਤੇ ਸੋਨੀਆ ਸ਼ਰਮਾ (42) ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ
ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੌਰਾਨ, ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ, ਜਮਾਲੂਦੀਨ ਫੈਸਲ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਗਿਰੋਹ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ, 'ਸੈਮ ਉਰਫ਼ ਸਮੀਰ', ਦੁਬਈ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। 'ਰਿਆ', 'ਫਰਹਾਜ਼', ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਬੈਂਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ੱਕੀ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।
ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਢੰਗ
ਇਹ ਗਿਰੋਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਪਾਰਕ ਮੌਕਿਆਂ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰਕੇ ਲੁਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਅਲੀ ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੇ ਐਪ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਦਿਖਾ ਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਪੀੜਤ ਨੇ ਫੰਡ ਕਢਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਦਲਾਲੀ, ਟੈਕਸ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਫੀਸ ਅਤੇ IPO ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਚਾਰਜ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਪੈਸੇ ਵਸੂਲੇ ਗਏ। ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ੈੱਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲੁਕਾਇਆ ਗਿਆ।
ਇੱਕ ਸਫਲਤਾ 27 ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਤੋਂ ਅੱਠ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਅਲੀ ਬੈਂਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, KYC ਕਾਗਜ਼ਾਤ, WhatsApp ਚੈਟ ਅਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਸਨ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਅਪਰਾਧ ਸ਼ਾਖਾ, IFSO, ਸਾਈਬਰ ਸਾਊਥ, ਆਊਟਰ-ਨੌਰਥ, ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ - ਲਗਭਗ ₹2.70 ਕਰੋੜ ਦੇ - ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ 27 ਹੋਰ NCRP ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।