ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਡਾ. ਵੰਦਨਾ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ Unclaimed ਦਾ ਲੋਕ-ਅਰਪਣ

Unclaimed Story book : ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਡਾ. ਵੰਦਨਾ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੀ ਦਸ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਅਨਕਲੇਮਡ" ਦਾ ਅੱਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕਾਂ, ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ, ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਭਰੇ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

‘ਅਨਕਲੇਮਡ’ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਕਿਤੇ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ, ਸਾਡੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਕਹਾਣੀਆਂ ਚਲਦੀ-ਫਿਰਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਨੈਪਸ਼ਾਟ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਅਜੀਬ ਜਿਹੇ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀਆਂ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸੱਚ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਖੁਰਚਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਕਸਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਾਨਵੀ। ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਹੈ - ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਥਕਾਵਟ, ਪਖੰਡ ਅਤੇ ਦਵੰਦਾਂ ਦੇ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਹਿੱਲਦਾ ਅਤੇ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਪਾਤਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ, ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨਕਾਬ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਮੇਰਿਟਸ, ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੈਮ ਰਾਜਪੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ, ਅਨਕਲੇਮਡ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਖੋਜ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਿੱਤਰਸੱਤਾ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ, ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਸ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਤ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ, ਸੰਚਤ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ, ਵਧੇਰੇ ਘਾਤਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਘਰਾਂ, ਵਿਆਹਾਂ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਣੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।”

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਾ. ਸ਼ੁਕਲਾ ਨੂੰ ‘ਅਨਕਲੇਮਡ’ ਨਾਮਕ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਸੂਖਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਡਾ. ਸ਼ੁਕਲਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ “ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾ, ਅਦਵੈਤ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ” ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੁਪਰਣਾ-ਸਰਸਵਤੀ ਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਲੇਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵੀ ਹੈ। ਦਸ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ‘ਅਨਕਲੇਮਡ’ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੌਕਸ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਹੈ।”

ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਕੀ ਹੈ ਖਾਸੀਅਤ ?

ਵੰਦਨਾ ਸ਼ੁਕਲਾ ਵੱਲੋਂ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਅਨਕਲੇਮਡ’ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ-ਬਣਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜਟਿਲਤਾ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ - ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਮਾਜ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਇੱਛਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਲਈ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦੋਹਰੇਪਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਨਿੱਜੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰੰਗਤਾ ਦੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਜਗੀਰੂ ਅਤੇ ਜਮਾਤੀ ਤਣਾਅ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਤਰਲਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ; ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਿਰਫ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੂੰਹਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ - ਆਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨਕਾਬ ਵੱਲ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ... Patiala University Hungama : ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਦੋਵੇਂ ਗੇਟ ਕੀਤੇ ਬੰਦ