Nobel Prize : 2026 ਦਾ Chemistry ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ-ਜਾਪਾਨੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ

Nobel Prize 2026 Chemistry : ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ 2026 ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਹੈਨਰੀ ਬੀ. ਕਾਗਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਕੇਨਸੋ ਸੋਆਈ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਰਸਾਇਣਕ ਬੁਝਾਰਤ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ। ਹੈਨਰੀ ਬੀ. ਕਾਗਨ ਅਤੇ ਕੇਨਸੋ ਸੋਆਈ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਦੋ ਅਣੂ ਜੋ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੋਜ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗੀ।

ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਟਾਕਹੋਮ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਗਮਾ, ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਅਤੇ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। 2026 ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਗਭਗ ₹11.5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ।

ਆਓ ਇਸਨੂੰ ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ। ਕੁਝ ਅਣੂ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਜਿਹੇ ਅਣੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਇਕੱਠੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਦਵਾਈ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਲੋੜੀਂਦੇ ਅਣੂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।

ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹਨ। ਪਰ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਕਿਉਂ ਚੁਣਦਾ ਹੈ।

1986 ਵਿੱਚ ਹੈਨਰੀ ਬੀ. ਕਾਗਨ ਨੇ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਅਣੂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਣੂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਅਣੂ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ।

ਫਿਰ ਕੇਨਸੋ ਸੋਆਈ ਨੇ ਕਾਗਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਉਸਨੇ 5-ਪਾਈਰੀਮੀਡਲ ਐਲਕੇਨਾਇਲ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਅਣੂ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਦੂਜਾ ਅਣੂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।

ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ, ਜੇਕਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੁਝ ਅਣੂ ਥੋੜੇ ਜਿਆਦਾ ਬਣ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਅਣੂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ। ਫਿਰ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਅਣੂ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਰਹੀ।

1995 ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਣੂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 2% ਵੱਧ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਇਹ ਵਾਧਾ 87% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਅੰਤਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਫਿਰ 2003 ਵਿੱਚ ਸੋਆਈ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਣੂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 99.99% ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਅਣੂ ਇੱਕੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।