Nobel 2026 : ਮੈਡੀਕਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ

ਨੋਬਲ 2026 : ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਰਲ ਡਾਈਸੇਰੋਥ, ਪੀਟਰ ਹੇਗੇਮੈਨ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਨਾਗੇਲ ਨੂੰ ਫਿਜ਼ਿਓਲੋਜੀ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਆਇਨ ਚੈਨਲਾਂ ਅਤੇ ਆਪਟੋਜੈਨੇਟਿਕਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਸਮਝ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੰਤੂ ਸੈੱਲ ਯਾਦਾਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਆਪਟੋਜੈਨੇਟਿਕਸ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਜੋ ਨਸਾਂ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਨੀਂਹ ਪੀਟਰ ਹੇਗੇਮੈਨ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਨਾਗੇਲ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੰਗਲ-ਸੈੱਲਡ ਐਲਗਾ ਕਲੈਮਾਈਡੋਮੋਨਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਚੈਨਲਰੋਡੋਪਸਿਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਇਸ 'ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਇੱਕ ਚੈਨਲ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਕਣ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸਿਗਨਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕਾਰਲ ਡੀਸੇਰੋਥ ਨੇ ਚੈਨਲਰੋਡੋਪਸਿਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਨਸਾਂ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲਈ ਜੀਨ ਨੂੰ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਨਸਾਂ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਸੈੱਲਾਂ 'ਤੇ ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਚਮਕਾਈ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਸਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ। ਡਾਈਸੇਰੋਥ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਰੋਸ਼ਨੀ-ਕੰਟਰੋਲ ਸਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਪਟੋਜੈਨੇਟਿਕਸ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਨਰਵ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਛਾਣਨ ਦੀ ਮਨਜੂਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਦਿਮਾਗੀ ਸੈੱਲ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਭਾਵਨਾ ਜਾਂ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਰਵ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੇ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਟੀਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਆਪਟੋਜੈਨੇਟਿਕਸ ਨੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਸਤਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਸਾਂ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਵੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਇਲਾਜਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।