ਭਾਰਤ 'ਚ UPI MDR 'ਤੇ ਬਵਾਲ: ਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਮੈਂਟ 'ਤੇ ਵਸੂਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਫ਼ੀਸ? ਜਾਣੋ ਪੂਰੀ ਰਿਪੋਰਟ!
Digital Payment in Pakistan: ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੇਮੈਂਟਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (NPCI) ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੇਂ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਭੁਗਤਾਨਾਂ (P2M) 'ਤੇ 0.4% ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ 'ਮਰਚੈਂਟ ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਰੇਟ' (MDR) ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਨਿਯਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
MDR ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ
ਇਸ ਕਦਮ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਮ ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। 'ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਟਰੇਡ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ' (CTI) ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ UPI ਭੁਗਤਾਨਾਂ 'ਤੇ ਚਾਰਜ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਲੱਗੇਗਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵਾਪਸ ਨਕਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵੱਲ ਮੁੜਨਗੇ।
ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਰਾਸ਼ਨ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਬਿੱਲ ਅਕਸਰ ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਫੀਸ ਲੱਗਣ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਇਸ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਹਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਆਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਿਯਮਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ। ਕੀ ਉੱਥੇ ਵੀ ਔਨਲਾਈਨ ਭੁਗਤਾਨਾਂ 'ਤੇ ਫੀਸ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ UPI ਹੈ?
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ UPI (ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਪੇਮੈਂਟਸ ਇੰਟਰਫੇਸ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ, ਭਾਰਤ ਦਾ UPI ਨੈੱਟਵਰਕ ਉੱਥੇ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ PhonePe ਅਤੇ BHIM ਵਰਗੀਆਂ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਐਪਾਂ UPI ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ 'Raast' (ਰਾਸਤ) ਨਾਮਕ ਸਰਕਾਰੀ-ਸਮਰਥਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਐਪਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰਾਂ (Raast ID) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਐਪਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ?
ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Google Pay, PhonePe ਅਤੇ Paytm ਵਰਗੀਆਂ UPI ਐਪਾਂ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ Easypaisa, JazzCash, SadaPay, UPaisa ਅਤੇ Konnect by HBL ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਐਪਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ, QR ਕੋਡ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ 'RaastP2M' ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਭੁਗਤਾਨਾਂ (merchant payments) ਲਈ MDR ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਮਾ 0.25% ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਕਾਰ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ 0.5% ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ 'ਤੇ ਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ MDR ਦੀ ਦਰ ਸਿਰਫ਼ 1 PKR ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਨਿੱਜੀ ਫਿਨਟੈਕ ਐਪਸ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ SadaPay ਜਾਂ NayaPay), ਕ੍ਰੈਡਿਟ/ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡਾਂ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਲਿਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਪਾਰੀਆਂ ਤੋਂ 1.5% ਤੋਂ 3.5% ਤੱਕ MDR ਵਸੂਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸਰਕਾਰੀ 'Raast' QR ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਸਬਸਿਡੀ ਦੇ ਕੇ MDR ਨੂੰ ਜ਼ੀਰੋ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ Easypaisa ਤੇ JazzCash ਵਰਗੇ ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਲਿਟਾਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ 1.5% ਤੋਂ 3.5% ਤੱਕ ਦਾ ਭਾਰੀ MDR ਲਾਗੂ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- PTC NEWS
