ਦਿੱਲੀ-NCR ਚ GRAP-3 ਲਾਗੂ, ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੋਈ ਹਵਾ, ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਸ਼ਰਾਂ ਤੇ ਲੱਗੀ ਪੂਰੀ ਪਾਬੰਦੀ!

GRAP Stage III in Delhi NCR: ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ (Delhi-NCR) ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਜ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (NCR) ਵਿੱਚ 'ਗ੍ਰੇਡਡ ਰਿਸਪਾਂਸ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ' (GRAP) ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ (Stage III) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ, 'ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ' (CAQM) ਨੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ GRAP ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।

GRAP ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ CAQM ਦੀ GRAP ਸਬ-ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਢਾਹੁਣ (demolition) ਦੇ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ BS-III ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ BS-IV ਡੀਜ਼ਲ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਨਿੱਜੀ ਚਾਰ-ਪਹੀਆ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਵੀ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਛੋਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।

ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਗੂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ

GRAP ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਤਹਿਤ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਸਬੰਧਤ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ।

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅੱਜ ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ GRAP ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦਾ 'ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਇੰਡੈਕਸ' (AQI) ਇਸ ਸਮੇਂ 382 'ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 'ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ' (very poor) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 400 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਇਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ 'ਗੰਭੀਰ' (severe) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ ਧੂੜ-ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਨਿਕਾਸ (emissions) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ।

ਨਵੇਂ ਹੁਕਮਾਂ ਤਹਿਤ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ?

GRAP ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਤਹਿਤ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (NCR) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਢਾਹੁਣ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੋਇਡਾ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ, ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੇਂਟਿੰਗ, ਪਾਲਿਸ਼ਿੰਗ, ਵਾਰਨਿਸ਼ਿੰਗ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੈਲਡਿੰਗ ਅਤੇ ਗੈਸ-ਕਟਿੰਗ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟਾਈਲਾਂ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਘਸਾਉਣ (grinding) 'ਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਛੋਟਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਧੂੜ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਮਿੰਟ, ਰੇਤ, ਇੱਟਾਂ, ਫਲਾਈ ਐਸ਼ (ਸਵਾਹ) ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਮਟੀਰੀਅਲ (aggregates) ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ, ਲੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਅਨਲੋਡਿੰਗ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਜਾਂ ਢਾਹੇ ਗਏ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਮਲਬਾ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਚੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਉਸਾਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ, ਮੈਟਰੋ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ, ਅੰਤਰ-ਰਾਜੀ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਲਾਂ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਹਾਈਵੇਅ, ਸੜਕਾਂ, ਫਲਾਈਓਵਰਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਸਾਰਣ (power transmission), ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ, ਸੀਵਰੇਜ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।