PNB Scam : ਖਾਤਾ ਧਾਰਕਾਂ ਨੇ ਬੈਂਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਆਡਿਟ ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ, CCTV ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਦਿਖੀ ਦੀਪਾਂਸ਼ੀ ਸ਼ਰਮਾ
ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 3 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ
PNB Scam : ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ (ਪੀ.ਐਨ.ਬੀ.) ਦੀ ਆਈਛਰ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਖਾਤਾ ਧਾਰਕਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 35 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਥਿਤ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖਾਤਾ ਧਾਰਕਾਂ ਨੇ ਬੈਂਕ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਖਾਤਾ ਧਾਰਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਆਡੀਟਰ ਅਤੇ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਇਸ ਕਥਿਤ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਕਿਉਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 3 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਇੰਨੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਇੰਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਜਾਰੀ ਰਹੇ?
ਬੈਂਕ ਨੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਫੁਟੇਜ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ ਸਹਾਇਕ ਦੀਪਾਂਸ਼ੀ ਸ਼ਰਮਾ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਵਰਕਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਡੈਸਕ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਬੋਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਉਥੋਂ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਨੇ ਸੀਬੀਆਈ ਨੂੰ ਵੀ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਲੌਗਇਨ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਥਿਤ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਖਾਤਾ ਧਾਰਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੀਪਾਂਸ਼ੀ ਇਸ ਪੂਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਬੈਂਕ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ :
India Poverty Measurement : ਭਾਰਤ 'ਚ ਗ਼ਰੀਬ ਕੌਣ ਹੈ ? ਕਿਵੇਂ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਗਰੀਬੀ ? ਸਮਝੋ ਕੀ ਹੈ ਗਣਿਤ
ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਸੀਬੀਐਸ (ਕੋਰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ) ਯੂਜ਼ਰ ਆਈਡੀ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਾਂਚ ਲੌਗਇਨ ਹਿਸਟਰੀ, ਉਪਭੋਗਤਾ ਗਤੀਵਿਧੀ ਲੌਗ ਅਤੇ ਕੋਰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਟੀਮ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਸਹਾਇਕ ਨੇ ਕਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੂੰ ਬਾਈਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਵਾਊਚਰ ਗੁੰਮ ਹੋਣ ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ 'ਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਉਠਾਇਆ। ਇਹ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਖਾਤਾ ਧਾਰਕਾਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਈਮੇਲ ਪਤੇ ਬਦਲੇ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਅਲਰਟ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਕਥਿਤ ਧੋਖਾਧੜੀ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 3 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ, ਬੈਂਕ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਆਡਿਟ ਅਤੇ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕਿਉਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹੀ? ਕਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸੀਬੀਐਸ ਯੂਜ਼ਰ ਆਈਡੀ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਸਬ-ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੇ? ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ? ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਅਲਰਟ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਈਮੇਲ ਪਤੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਿਸਨੇ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ? ਇਸ ਲਈ KYC ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਖਾਤਾ ਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ? ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੰਡ ਕਿੱਥੇ ਗਏ?
ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਖਾਤਾ ਧਾਰਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੀਪਾਂਸ਼ੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਬੈਂਕ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਐਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਹੋਰ ਬੈਂਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੀ ਕਥਿਤ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸਨ। ਖਾਤਾ ਧਾਰਕਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਵਾਈਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਸ਼ਾਖਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਨੋਇਡਾ ਦੇ ਸੈਕਟਰ ਪਾਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ (ਪੀਐਨਬੀ) ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਦਫ਼ਤਰ ਸਹਾਇਕ, ਦੀਪਾਂਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਕ, ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਪਾਠਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਵੱਲੋਂ 3 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਨੂੰ ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਪੁਣੇ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਟਰਾਂਜ਼ਿਟ ਰਿਮਾਂਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸੀਬੀਆਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਤੋਂ 10.24 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਢਵਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਧੋਖਾਧੜੀ ₹35 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸੀ। ਖਾਤਾ ਧਾਰਕਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਧੋਖਾਧੜੀ ਲਗਭਗ 3 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ।
ਇਹ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਸਹਾਇਕ ਦੀਪਾਂਸ਼ੀ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਣਪਛਾਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਫੰਡ ਕਢਵਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਡੈਬਿਟ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ 29 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸੀਬੀਆਈ ਹੁਣ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਏਜੰਸੀ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਕਢਵਾਏ ਗਏ ਫੰਡ ਕਿਹੜੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੌਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।