'Belonging: A Journey of Love' : ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਚ ਖੁਲਾਸਾ, ਰਾਜੀਵ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਜਤਾਈ ਸੀ ਅਣਹੋਣੀ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ?
Sonia Gandhi's book 'Belonging: A Journey of Love' : ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 2 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੁਝ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ "ਬੈਲੌਂਗਿੰਗ: ਏ ਜਰਨੀ ਆਫ਼ ਲਵ" ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਕਸਰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਭੜਕਣ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿੱਜੀ ਪਲਾਂ, ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਉਸਦੇ ਅਨੁਭਵ, ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਦਾਖਲੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ :
ਮੋਹਾਲੀ 'ਚ Diwali ਦੀ ਰਾਤ ਤਬਾਹੀ, ਪਟਾਕਿਆਂ ਕਾਰਨ 27 ਲੋਕ ਝੁਲਸੇ; ਫ਼ਾਇਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਕੋਲ ਆਈਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ 57 ਕਾਲਾਂ !
ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਹੁਲ, ਜੋ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਸਨ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਜੇਕਰ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।"
ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ 21 ਮਈ, 1991 ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਪੇਰੰਬਦੂਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਿਨ ਉਸਦੀ ਦੁਨੀਆ ਉੱਜੜ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਉਸਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੇ ਰਹੇ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਚੁੱਕੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਇੱਕ ਵਿਸਫੋਟਕ ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਧਮਾਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ 14 ਹੋਰ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵੀਪੀ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਸਪੀਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੋਨੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ (ਐਸਪੀਜੀ) ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ "ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਸਮੀਖਿਆ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਹੀ ਮਹੀਨੇ ਵੀਪੀ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਸਪੀਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ। ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।"
21 ਮਈ 1991 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਿਨ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਿਨ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜੀਵ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਕੋਲ ਲੇਟ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸੋਨੀਆ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਘਰ 'ਚ ਅਚਾਨਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜਦੇ ਸੁਣਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਲੜਖੜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਉਸਦੇ ਕਦਮ ਮੇਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਰੁਕ ਗਏ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ।"
ਸੋਨੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਸਦੇ ਸਾਹ ਤੇਜ਼ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਫਿੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰ ਸੀ ਜੋ ਸੋਨੀਆ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ ਆਉਣ, ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੋਨੀਆ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਲਿਖਿਆ "ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸਦੀ ਕੁਝ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਦਰਾਸ ਕਿਉਂ? ਕੀ ਰਾਜੀਵ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਬੰਬ? ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਸਾਹ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਧੜਕਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ।"
ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ ਰਾਹੁਲ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ "ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ।" ਇਸ 'ਤੇ ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ "ਪਾਪਾ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਹੈ ਨਾ?" ਸੋਨੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਨਾ ਬਦਲੀ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਰਾਹੁਲ ਸ਼੍ਰੀਪੇਰੰਬਦੂਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ। ਹੁਣ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਦੇ ਕੋਲ ਬੇਚੈਨ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਗੁੱਸਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਸੋਨੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਅਸਰ ਘਰੇਲੂ ਸਟਾਫ 'ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇੰਦਰਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਮਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਹੋਰ ਸਟਾਫ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਅਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲੰਘਦੇ ਰਹੇ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਘਟਨਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੋਨੀਆ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਕੁੜਤਾ-ਧੋਤੀ ਪਹਿਨੇ ਕੰਧ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਦਮੀ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਸੋਨੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਮਾਸੀ ਅਮੀ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਰਹੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਦਮੀ ਅਜੇ ਵੀ ਕੰਧ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਮੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਗਰਮ ਬਹਿਸਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਗੁੱਸਾ ਕਈ ਵਾਰ ਡਾਇਨਿੰਗ ਟੇਬਲ 'ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਲੇਟ ਲੰਬੀ ਡਾਇਨਿੰਗ ਟੇਬਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤੀ।
ਸੋਨੀਆ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "ਅਜਿਹਾ ਗੁੱਸਾ ਮੈਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਚਿੰਤਤ ਅਤੇ ਡਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਜੀਵ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਪਲ ਲੰਘਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।" ਰਾਜੀਵ ਉਸਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਕਿ "ਇੰਨਾ ਨਾ ਡਰੋ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਸੋਨੀਆ ਨੇ ਅੱਗੇ ਲਿਖਿਆ "ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਮੈਂ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਆਪਣੀ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇੰਦਰਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ 'ਤੇ ਪਛਤਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਮਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ।"
ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਪਲ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਘੱਟ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉਸਦਾ ਮੂਡ ਦੇਖਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੋਨੀਆ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਾਸੂਮ ਸਵਾਲ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਉਸਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੀ 544 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਜੋ ਹਾਰਪਰ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਈ ਮੁੱਖ ਮੀਲ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਗਾਂਧੀ-ਨਹਿਰੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ, ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਤੱਕ।
- PTC NEWS
