ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਣਿਤ ਦਿਵਸ 2023 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼: ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਫੇਲ੍ਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣਿਆ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ
National Mathematics Day 2023: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਣਿਤ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 22 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦੇ ਅਭੁੱਲ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੀ ਯਾਦ 'ਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2012 'ਚ ਤਤਕਾਲੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ 'ਚ ਗਣਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ 'ਚ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਦਸ ਦਈਏ ਕਿ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਦਸੰਬਰ 1887 ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਾਲ ਇਹ ਦਿਵਸ 22 ਦਸੰਬਰ 2023 ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦੀ 136ਵੀਂ ਜਯੰਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਣਿਤ 'ਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਤਾਂ ਆਉ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਣਿਤ ਦਿਵਸ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਣਿਤ ਦਿਵਸ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸ ਦਈਏ ਕਿ ਇਹ ਦਿਵਸ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੀ ਯਾਦ 'ਚ ਮਨਾਈਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ 'ਚ ਗਣਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਿਨ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਣਿਤ ਦਿਵਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ: ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰ 22 ਦਸੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦੀ 125ਵੀਂ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮ 'ਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ 22 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਣਿਤ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਹਰ ਸਾਲ 22 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਣਿਤ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਲਗਾ।
ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦੀ ਜੀਵਨੀ: ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਦਸੰਬਰ 1887 'ਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਆਇੰਗਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕੋਮਲਟਮਲ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਬੋਲਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖ ਸਕਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗੂੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਸ ਦਈਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ 'ਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ 10 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ: ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦਾ ਬਚਪਨ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਸਕੂਲ 'ਚ ਤਾਂ ਉਹ ਸਕੂਲ 'ਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਰਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਮਾਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪੜੀਆਂ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਛੁਪੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ।
ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ: ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਟਾਊਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ 'ਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲੀ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਾਲਜ ਪੱਧਰ ਦੇ ਗਣਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ 'ਚ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਚੰਗੇ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਦਾਖ਼ਲਾ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸ ਦਈਏ ਕਿ ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਤਿਕੋਣਮਿਤੀ 'ਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮੁਸੀਬਤ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਗਣਿਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ 11ਵੀਂ ਦੀ ਗਣਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਮਿਲਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 1960 ਵਿੱਚ ਮੁੜ 12ਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਕੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ: ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 5 ਸਾਲ ਤੱਕ ਘੋਰ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਦਸ ਦਈਏ ਕਿ ਉਸ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਸਨੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਟਿਊਸ਼ਨ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ 5 ਰੁਪਏ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਬਚ ਗਿਆ।
ਦਸ ਦਈਏ ਕਿ ਸਾਲ 1908 'ਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 'ਜਾਨਕੀ' ਨਾਂ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ 'ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮਦਰਾਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। 12ਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 'ਚ ਫੇਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵੀ ਵਿਗੜ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵਾਪਸ ਕੁੰਭਕੋਨਮ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤ ਆਇਆ।
ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਬੰਧ: ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸ ਦਈਏ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਆਪਣੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਪਸ ਮਦਰਾਸ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਲੈਕਟਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਵੀ. ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਅਈਅਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਈਅਰ ਗਣਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਰਾਮਾਨੁਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਰਾਓ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ₹ 25 ਦੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਮਦਰਾਸ ਪੋਰਟ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਥੇ ਕੰਮ ਦਾ ਬੋਝ ਘੱਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਣਿਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਾਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸਲੇਟ 'ਤੇ ਲਿਖ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਰਜਿਸਟਰ 'ਤੇ ਉਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਇੰਗਲੈਂਡ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਖੋਜ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਾਰਡੀ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਰਾਮਾਨੁਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਣ-ਜਵਾਬ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਵੀ ਖੋਜਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹਾਰਡੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਸੱਦਾ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਖੋਜ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਾਰਡੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਨੂੰ ਕੈਂਬਰਿਜ ਆਉਣ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜੀ. ਐਚ. ਹਾਰਡੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਈ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਥੋਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜ ਗਈ।
ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਮੌਤ: ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਤਪਦਿਕ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜਨ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1920 ਨੂੰ 33 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ 'ਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਗਣਿਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਘਾਟਾ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਅਚਾਨਕ ਜਾਗ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਲੇਟ 'ਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਫਾਰਮੂਲਿਆਂ ਦਾ ਰਜਿਸਟਰ ਅੱਜ ਵੀ ਵੱਡੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਅਣਸੁਲਝੀ ਹੋਈ ਬੁਝਾਰਤ ਹੈ।
-